شمس الدين محمد تبادكانى طوسى

22

تسنيم المقربين ( شرح منازل السائرين خواجه عبدالله انصارى ) ( فارسى )

الاسلام متكفّل مراحل سه‌گانهء سفرهاى عارفانه نگشته است . هزار مقام ابو بكر كتّانى همان گونه كه گذشت شيخ الاسلام منازل السائرين را بر پايهء هزار مقام كتّانى نگاشته است به همين مناسبت چند سطرى در اين باب سخن مىگوييم . مولانا عبد الرزاق كاشى در توجيه هزار مقام كتّانى و تطبيق آن با صد باب منازل السائرين گويد « 1 » : « ترتّب و و اندراج مقامات دهگانه كه هر يك خود منقسم به ده باب است ، اندراج هر يك تحت ديگرى بسان اندراج و ترتّب انواع و اجناس منطقى است كه هر يك از اعالى را صورتى در اسافل و هر يك از اسافل را صورتى در اعالى است ؛ نه چون بالا رونده از پلكان كه چون پاى در منزل برتر دارد ، در منزل فروتر نيز حضورى و صورتى جداگانه دارد » . بدين ترتيب هر يك از صد مقام به حسب صورتش در ديگر ابواب دهگانه ، خود « صد » صورت دارد كه مجموعا هزار مىشود ، آن چنان كه كتانى گفته است . از جمله امتيازات تسنيم المقربين اينكه ، شارح در پايان هر باب فصله را تحت عنوان « فصل » افزوده است كه در آن به بيان صورت هر باب در مقامات دهگانه ( از بدايات تا نهايات ) مىپردازد . صاحب تسنيم المقربين مطلب مناسبى را در اين زمينه مطرح كرده كه ذكرش خالى از فايدتى نيست : « اگر كسى گويد كه شيخ ابو بكر كتانى ، قدّس سرّه ، مقامات ألف را من نور و ظلمة گفته است و مقامات كه شيخ مىفرمايد جمله نوريّه است ، جواب گوييم كه چون مقامات

--> ( 1 ) . شرح منازل السائرين ، كاشانى ، ص 24 .